Noorwegen staat woensdag stil bij het overlijden van koning Harald. De koning krijgt een grote staatsbegrafenis in Oslo. Duizenden militairen worden ingezet en staatshoofden uit verschillende landen komen naar de Noorse hoofdstad.
De dag betekent tegelijkertijd het begin van een nieuw tijdperk. Haakon Magnus is na het overlijden van zijn vader automatisch koning geworden. Hij gaat verder als koning Haakon VIII.
Laatste reis
Woensdag om 12.00 uur begint de laatste reis van Harald bij het Koninklijk Paleis. Zijn gesloten kist wordt op een ceremoniële kanonwagen door Oslo gereden. Tijdens het vertrek klinken 21 saluutschoten.
Langs de route staan ongeveer 1900 militairen opgesteld. Ook de politie is massaal aanwezig. Volgens de Noorse politie gaat het om een van de grootste politieoperaties uit de geschiedenis van het land.
Grote delen van het centrum worden afgesloten voor auto’s, fietsen en elektrische deelsteps. Ook trams en bussen moeten hun normale routes aanpassen.
Mensen die het afgesloten gebied in willen, moeten te voet langs politiecontroles. Wie geen plek langs de route kan vinden, kan de plechtigheid volgen op grote schermen.
Zelfs aan traditionele kleding is gedacht. Mensen die Noorse klederdracht dragen, krijgen het advies om het mes dat daar soms bij hoort thuis te laten.
Norway's King Harald lies in State at Royal Palace ahead of funeral 0409026 / Koning Harald van Noorwegen ligt opgebaard in het Koninklijk Paleis in afwachting van zijn begrafenis. pic.twitter.com/dIhBdWjWmj
— john l (@Maeestro) September 4, 2026
Extra controles aan de grens
Ook aan de grenzen worden extra maatregelen genomen. Noorwegen voert tijdelijk controles uit aan de grenzen met andere Schengenlanden. Daarmee wil de politie mogelijke problemen rond de uitvaart voorkomen.
De spanning is voelbaar. „Ik ben gespannen. We zijn goed voorbereid, maar je weet nooit helemaal wat er uiteindelijk gebeurt”, zegt politiedirecteur Håkon Skulstad.
De voorbereidingen voor deze dag zijn overigens niet pas na het overlijden van Harald begonnen. De draaiboeken lagen al jaren klaar.
Na de uitvaart van koningin Elizabeth in 2022 reisden Noorse agenten zelfs naar Londen om te bekijken hoe de Britten zo’n enorme operatie aanpakten.
Welke veiligheidsmaatregelen woensdag precies worden genomen, maakt de politie niet bekend. Wel zegt ze dat „de hele gereedschapskist” wordt ingezet.
Hele land één minuut stil
Vlak voor 13.00 uur klinken in kerken door heel Noorwegen drie klokslagen. Daarna volgt een minuut stilte.
Om 13.01 uur klinken opnieuw drie klokslagen. Vervolgens begint de uitvaartdienst in de kathedraal van Oslo.
Daar zitten veel leden van Europese koningshuizen. Onder anderen de koningsparen van Zweden, Denemarken, Spanje, België en Nederland worden verwacht. Ook prins Albert van Monaco en het Japanse kroonprinselijke paar wonen de dienst bij.
Nederland wordt vertegenwoordigd door koning Willem-Alexander, koningin Máxima, prinses Amalia en prinses Beatrix.
Het Nederlandse koningshuis sprak na het overlijden van Harald over een „bijzondere vriendschap”. Harald was bovendien de peetvader van prins Friso, die in 2013 overleed.
Marius
Ook Marius Borg Høiby, de zoon van koningin Mette-Marit uit een eerdere relatie, mag bij de uitvaart aanwezig zijn.
Hij werd in juni in eerste aanleg veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf voor 34 strafbare feiten, waaronder twee verkrachtingen.
Tegen delen van het vonnis is hoger beroep ingesteld. Hij verblijft met een enkelband in voorlopige hechtenis op landgoed Skaugum.
Donald Trump lijkt juist niet naar Oslo te komen. Hij heeft voor dezelfde dag een Republikeinse bijeenkomst in Dallas aangekondigd.
Laatste rustplaats
Na de kerkdienst wordt de kist van Harald in een plechtige stoet naar Akershus gebracht. Dit eeuwenoude vestingcomplex ligt aan de haven van Oslo. Daar neemt een kleine groep familieleden en andere naasten in besloten kring afscheid.
Harald krijgt daarna zijn laatste rustplaats in het Koninklijk Mausoleum. Ook zijn vader koning Olav V en zijn moeder kroonprinses Märtha rusten daar.
Voor Harald en koningin Sonja is een gezamenlijke sarcofaag ontworpen. Hoe die eruitziet, wordt pas na de bijzetting bekendgemaakt.
Ondertussen wonen ongeveer 450 staatshoofden, regeringsvertegenwoordigers en andere genodigden een herdenking in het stadhuis bij.
Een nieuw tijdperk
Met het overlijden van Harald is Haakon automatisch koning geworden. Helemaal nieuw is die taak niet voor hem. Tijdens de ziekte van zijn vader nam Haakon al regelmatig koninklijke taken over als regent.
Harald sprak eerder vol vertrouwen over zijn zoon. „Het zal goed gaan met hem wanneer zijn tijd komt”, zei Harald over zijn opvolger in het boek Kongen forteller. „Hij kan meenemen wat hij wil en veranderen wat hij wil.”
De hofrouw duurt tot en met 9 oktober. Daarna worden de officiële werkzaamheden langzaam weer hervat.
Voor koning Haakon VIII wacht vervolgens een flinke taak. Naast zijn nieuwe rol als staatshoofd krijgt hij te maken met de onrust die de afgelopen tijd rond zijn gezin en het Noorse koningshuis is ontstaan.
Tevreden over het artikel? Maak kennis met de auteur.
Hoi. Ik ben Mischa Petersen, altijd nieuwsgierig en vol vragen. Als onderzoeksjournalist duik ik diep in elk verhaal, op zoek naar de naakte waarheid. Dit artikel? Een klein stukje van mijn wereld, recht uit het hart.
